Het klimaat is ook jouw zaak

maandag 21 september 2015
Terug naar overzicht

Het klimaat is ook jouw zaak

In Nederland en in België hebben ongeruste burgers zich verenigd in de Klimaatzaak. Ze spannen een proces in tegen hun staat, om aan te manen tot actie. Onlangs heeft de Nederlandse rechtbank zich over de zaak uitgesproken: de Nederlandse staat heeft de zaak verloren. ‘Revolutionair en een precedent,’ zegt Jef Van Damme. ‘Mensen over de hele wereld kunnen nu hun staat gaan aanspreken op het terugdringen van de uitstoot van CO2.’

Rechter in Nederland deed uitspraak

Dat burgers zich verenigen en een rechtszaak aanspannen, is gebruikelijk. Alleen is het klimaatvraagstuk complex. Moet het klimaat in een rechtszaak behandeld worden? En mag een rechter (die rechterlijke macht heeft, maar niet verkozen is) een regering dwingen tot bepaalde maatregelen? Is hij wel bevoegd? Over die vragen heeft de Nederlandse rechtbank zich gebogen. En het antwoord is: ja.

Ten eerste verplicht de rechter met zijn uitspraak de Nederlandse staat om tegen 2020 minstens een kwart minder broeikasgassen uit te stoten, ten opzichte van het niveau in 1990. Dus dat moet er gebeuren. Maar de uitspraak is ook een precedent in de rechtsgang. De aanklager werd ontvankelijk verklaard om de problematiek aan te kaarten. De rechter was bevoegd om een uitspraak te doen.

Staten verschuilen zich vaak achter het argument ‘het klimaatvraagstuk hangt niet alleen van onze inspanningen af’. De Nederlandse uitspraak stelt daartegenover ‘je bent als staat verplicht duidelijke doelstellingen te realiseren’. In de uitspraak staan die doelstellingen precies gedefinieerd.

Power to the people

Jef: ‘Dit is een precedent. Burgers over de hele wereld kunnen nu hun staat via een rechtszaak verplichten iets aan het klimaat te doen. Ik vind het een gezond principe. Want ook buiten verkiezingen moeten burgers druk kunnen leggen op de overheid. Zeker als het over het klimaat gaat, want dat overstijgt het individueel belang.’

In België is de rechtszaak al aangespannen. Als de Belgische rechters de redenering van de Nederlandse rechters volgen, zullen ze ook concrete doelstellingen definiëren. En dat is nodig. Want in België zijn er vier milieuministers. Ze pakken het milieuvraagstuk het liefst op hun eigen manier aan, bepalen zelf hun doelstellingen zonder af te spreken met de andere niveaus.

Jef: ‘Daarmee is het grote probleem niet opgelost. Met een accentje hier en een ander accentje daar, gaat het niet vooruit. Het klimaatvraagstuk is te belangrijk om vrijblijvend mee om te gaan.’

Jef volgt klimaatkwesties nauwgezet op in het Brussels parlement.