Hoe 2060 Antwerpen en Molenbeek op elkaar lijken…

donderdag 02 mei 2013
Terug naar overzicht

Hoe 2060 Antwerpen en Molenbeek op elkaar lijken…

Doug Saunders is auteur van Arrival City, in het Nederlands uitgegeven als De trek naar de stad. Saunders schrijft in zijn boek over de verstedelijking van de wereld en de stad als motor van sociale mobiliteit. Op vraag van toenmalig burgemeester van Antwerpen, Patrick Janssens, wijdde de auteur een extra hoofdstuk aan (postcode) 2060, een multiculturele wijk in het noorden van Antwerpen. Saunders’ conclusies zijn bijna volledig toepasbaar op Sint-Jans-Molenbeek.

Een van zijn belangrijkste vaststellingen: 2060 Antwerpen (en dus ook Molenbeek) evolueert voortdurend. Inwoners van tien jaar geleden zijn niet dezelfde als die van vandaag. Vele mensen, perslui en politici incluis, zien die verandering wel eens over het hoofd. Doorgaans vertrekken de meest succesvolle bewoners uit de wijk. Hun plaats wordt ingenomen door arme of sociaal zwakke mensen. Het is dus niet correct Molenbeek of 2060 als een vaste groep mensen met dezelfde problemen te beschouwen. Juist omdat de bevolking er voortdurend verandert, is het niet eenvoudig genomen beleidsbeslissingen te evalueren. “Elke 16 jaar loopt het district 2060 leeg en wordt de bevolking vervangen.” “Sommige van de succesvolle wijken zijn juist wijken waar de armoedegraad hetzelfde blijft of zelfs verergert.” (eigen vertaling) 

Doug Saunders onderscheidt verschillende factoren die de sociale mobiliteit in wijken verhinderen. Soms gaat het om externe obstakels, waarop een stad weinig impact heeft: het immigratiebeleid, internationale drugshandel en de financiële crisis,... Andere factoren zijn wel lokaal te sturen. Dan gaat het bv. drempels wegnemen voor het openen van handelszaken, winkelstraten verfraaien zodat ze klanten van buiten de wijk aantrekken, voetpaden aantrekkelijker maken in combinatie met een parkeerplan en veiligheidsissues in de wijk (zoals drugs dealen) aanpakken.

De kern van het probleem in moeilijke buurten is dat succesvolle burgers vertrekken en de minder succesvolle blijven. Met andere woorden: mensen klimmen misschien wel op de sociale ladder (en dat is mooi) maar ze genieten van dat betere leven in een andere buurt. Deze ‘black flight’, in combinatie met de ‘white flight’ van etnische Belgen die uitwijken naar betere buurten, zorgt voor een uitholling van de middenklassebewoners van 2060. Toch is middenklasse belangrijk. Winkels en handelszaken hebben baat bij bemiddelde klanten. In de succesvolste immigrantenbuurten in steden van aankomst is de bevolking een mix van immigranten met jonge koppels die in de buurt zijn geboren en getogen, alsook artiesten en ondernemers. Een dergelijke combinatie bevordert sociale (opwaartse) mobiliteit.

Saunders pleit voor een aanpak op diverse fronten (veiligheid, kwaliteitsvolle openbare ruimte en barrières tot ondernemerschap). Bovenal vindt hij het essentieel een nieuwe invulling te geven aan de sociale mix via huisvesting en kwaliteitsvol onderwijs.

Lees het volledige artikel hier (enkel in het Engels).