Opinie: Cyclovia

woensdag 14 september 2011
Terug naar overzicht

Opinie: Cyclovia

De luchtkwaliteit in Brussel is bij de slechtste in Europa. Iedere Brusselaar verliest gemiddeld 7 maanden van zijn leven ten gevolge van de fijne stofdeeltjes in de lucht die hart- en vaatziekten en ademhalingsproblemen veroorzaken. Dat blijkt uit een internationale studie.

We staan vandaag verder dan ooit van een gezond stedelijk leefmilieu. Het autoverkeer is hier voor een groot deel verantwoordelijk voor. De stad slibt dicht, en dat beginnen we ook te voelen in onze longen. Redenen genoeg om met harde maatregelen het fijn stof uit onze lucht te halen. Jammer genoeg blijkt dat nu net het probleem: de Brusselse regering – mét Ecolo en Groen! – neemt er geen.

Dit weekend vond wel de 2de editie van “Cyclovia” plaats. Tijdens dit evenement wordt een beperkt parcours in de stad afgezet voor fietsers en andere niet-gemotoriseerde weggebruikers. Cyclovia is een leuk evenement, zoals bijna alle initiatieven van Bruno De Lille, de staatssecretaris voor mobiliteit. Ik denk aan de Rode Loper voor de voetgangers, de 20 miljoen kilometer van Brussel, de actie verkeersveiligheid met Stromae, etc. Je kan er haast niet tegen zijn.

Promotiecampagnes zijn enkel nuttig als ze een beleid ondersteunen en dat beleid ontbreekt. Waar zijn de maatregelen die ervoor zorgen dat we morgen niet meer de file- of smoghoofdstad van Europa zijn?

De fundamentele vraag die we ons dan moeten stellen is of beleid voeren niet meer moet zijn dan leuk en sympathiek? Mogen we van een staatssecretaris voor mobiliteit niet verwachten dat hij structurele oplossingen aanbiedt voor de mobiliteitsproblemen van onze stad?

De uitdagingen op het vlak van mobiliteit zijn ons allen bekend. Files, uitlaatgassen, teveel auto’s en vrachtwagens tot diep in het centrum, het openbaar vervoer dat vast zit in het autoverkeer, weinig plaats voor voetgangers en fietsers, en recent nog het totale gebrek aan coördinatie van de wegenwerken waardoor het verkeer helemaal vastloopt.

We ervaren deze problemen elke dag. Over de oplossingen ontstaat zelfs stilaan een consensus: schrap bovengrondse parkeerplaatsen, leg meer veilige fietspaden aan, voorzie eigen tram- en busbanen, voer een streng en coherent gewestelijk parkeerbeleid, leg autovrije en autoluwe zones aan, investeer in capaciteit van het openbaar vervoer, in hybride of elektrische bussen, taxi’s, autodeelsystemen. De parkeerordonnantie werd al goedgekeurd in februari 2009. Het Iris II-plan is ondertussen ook al weer een jaar oud. Op realisaties blijven we wachten.

Politici met beleidsverantwoordelijkheid moeten de mouwen opstropen en moeilijke beslissingen nemen, knopen doorhakken en tegen de (auto)stroom in durven gaan. Ze moeten beslissingen nemen die bijdragen aan een mentaliteitsverandering maar vooral ook een gedragsverandering bij de bewoners en de bezoekers van Brussel.

Het Cyclovia-evenement schiet hierin te kort. Het is zelf geen begin van een oplossing. Cyclovia draagt niet bij tot een mentaliteitsverandering over mobiliteit in Brussel. Cyclovia creëert enkel tijdelijk extra fietsruimte zonder de autogebruiker te verplichten zijn gedrag te veranderen. Iedereen kan perfect blijven doen waar hij of zij zin in heeft. Niemand hoeft na te denken over andere opties. Ik in mijn auto, jij op jouw fiets, iedereen blij, Brussel nog steeds even vervuild.

Ik ben erg verwonderd als ik De Lille hoor zeggen dat hij een werkelijk sensibiliseringsinstrument als de autoloze zondag afdoet als ‘een soort Vlaamse Kermis, een staaltje citymarketing’. In het verleden was hij zelf een grote voorstander van meer autoloze zondagen.  

De autoloze zondag is soms inderdaad een overrompeling. Maar net het succes van autoloze zondag zou een pleidooi moeten zijn om dit experiment uit te breiden: maak er een structureel evenement van, niet om te protesteren tegen de hoge olieprijzen zoals in de jaren zeventig, maar om de mensen te dwingen na te denken over hun autogebruik. Voorzie elke maand 1 autoloze zondag. En waarom niet: experimenteer met een autoloze weekdag. Zodat Iedereen die dag de auto aan de kant moet laten staan. Zodat iedereen verplicht is die dag een alternatief te zoeken om zich te verplaatsen. Zodat iedereen ontdekt en ervaart dat Brussel zonder auto’s een fantastische stad is. En in die ervaring zit nu net de kiem van een mentaliteitsverandering.

Een echte mobiliteitspolitiek voer je met een combinatie van aanmoedigende én dwingende maatregelen. Niet met slechts één van beiden. De afschaffing door Bruno De Lille van de tweede autoloze zondag was daarom een vergissing. Cyclovia is zeker een leuk initiatief, maar het brengt ons geen stap dichter bij een gezondere en autoarme stad. Halfweg de legislatuur is het nog niet te laat om dat in te zien. Het is tijd voor moedige en harde maatregelen. Met promocampagnes alleen zal Brussel geen leefbare stad worden.